Saç saðlýðý önemi giderek daha da artan bir estetik olay. Ülkelerin maddi durumu düzeldikçe dýþ

görünüme  önem veren insanlarýn sayýsý da artýyor. Eskiden  güzellik merkezleri lazer merkezler botoks 

mezoterapi filan mý vardý?

  Biz de cilt hekimleri olarak eski yýllara oranla polikinliklerde daha fazla saç þikayeti ile gelen hasta görüyoruz. En zorlandýðýmýz  konulardan biri saç dökülmesidir. Saçým dökülüyor diye gelen hastalara temel yaklaþýmýmýz ile ilgili bazý ana  prensipler yazacaðým. Ýnþallah faydalanýrsýnýz. Tabi bunlar benim esas üzerine yaptýðým yorumlarým. Bir nevi danýþmanlýk gibi olsun. Herþey demek deðil. Okuyan biraz fikir sahibi olsun... 

   Saçým dökülüyor diye bana baþvuran hastanýn öncelikle fizik muayenesini yapýyoruz. Çok hastamýz

saç yýkamada avuç avuç saçýnýn döküldüðünden bahseder bunlarýn bir kýsmýnýn saç tellerinde incelme ile

incelme olmadan seyrelme görüyoruz. Saçlý derinin seyreklik yüzünden rahatlýkla farkedilir olmasý estetik

açýdan kabul edilemez bir durum tabi. Bu seyreklik bizim ilaç tercihimizi deðiþtirmekte.

 Cildiye polikliniklerinde en çok gördüðümüz saç dökülme tiplerini özetleyelim: 

Telogen effluvium adýyla tanýmlanan ama diffüz tip diye çoðu zaman kýsalttýðýmýz saç dökülmesinin esas muzdaripleri  her yaþtan bayanlardýr. - Stres-  çeþitli hastalýklarýn tedavisi için kullanýlan bazý ilaçlarýn yan etkisi, -tiroid hormonu bozukluklarý - demir ve bazý vitaminlerin eksikliði-doðum sonrasý -diyet yapma gibi nedenlerle meydana gelen beslenme bozukluðu- bazý kimyasal maddelere maruz kalma -kan kaybý- aðýr ateþli hastalýklardan sonra - çok sýk saç yýkama. Ýlk aklýma gelenleri saydým. Bu tanýyý alan hastalarýn sebebini saptadýðýmýzda  sebebe yönelik tedavi planlýyoruz. Saçlarda  belirgin bir seyrelme yoksa besleyici karýþýmlar öneriyoruz. Bu karýþýmlarda genellikle b vitaminleri zeytinyaðý badem yaðý e vitamini yer alýyor. Vitamin içeren þampuanlarla takviye yapýyoruz. Eksikliðini saptadýðýmýz  maddeleri  ilaç olarak veriyoruz : demir ,tiroid hormonu gibi. Çoðu zaman eksikliðini kent þartlarýnda saptayamasak da biotin vitamininden de destek alýyoruz.günde 1 kez 2-3 mg þeklinde.saç tellerini kalýnlaþtýrdýðý bilinen bir vitamin. B8 vitamini.

   Seyrelme varsa saç çýkartýcý özelliði olan ilaca muhtacýz. Bu da sadece rogaine dir.

Rogaine in ciltten emilimini artýrmak için retinoik asit içeren bir ürünle beraber kullanýyoruz. Bu

molekülün saçlý deriyi tahriþ etme özelliði kullaným konforunu bozduðu için tedaviye steroid içeren bir

losyon ekliyoruz. Bu steroidli losyonu haftalar içinde cilt alýþtýktan sonra kesmeyi planlýyoruz. Tedaviye

retinoik asit eklenmesinin rogaine in günlük kullanýmýný bire düþürdüðüne dair bilimsel veriler mevcut.

Böylece devlet tarafýndan ödenmeyen bir ilaç için daha fazla kullaným süresi kazanmýþ oluruz.

HORMONAL DÖKÜLME

ya da erkek tipi dökülme en çok erkeklerde görülür ama kadýnlarda da sýk rastlanýr. Buradaki olay bayanlarda da belli oranlarda bulunan erkeklik hormonlarýnýn kýl köklerini zayýflatmasý neticesinde olur. Erkekler bu dökülmeden deðiþik þekillerde etkilenebilir. Alýn çizgisinin her iki yanýndan geriye doðru çekildiði hafif tipler olduðu gibi saçlý deride ense hariç tüm saçlarýn yok olduðu þiddetli tipler de olabilir. Bayanlar ise saç tellerinin incelmesi,tüm kafada eþit seyrelmeler ya da sadece kafa üst bölgesinde dökülmeler yaþayabilir. Erkek tipi dökülmesi olan bayanlarda bu hormonlarýn ilave belirtileri de sýk görülür: Bu  belirtiler çene ,göbek çevresi,göðüslerde kýllanma,adetlerde düzensizlik ki daha çok gecikme ve kanama miktarýnýn azalmasý þeklinde kendini belli eder,ciltte yaðlanma,özellikle basen bölgesinde yaðlanma ve kilo almanýn artmasýdýr. Her bayanda bunlarýn olmasý þart deðil.Hormonal dökülmenin kanýtlanmýþ tek topikal tedavisi minoksidildir. Sýk bilinen adýyla rogaine. Avrupada regaine. Bazý bayan hastalarda istenmeyen yerlerde de kýl çýkarabildiði için konsantrasyon olarak %2 lik kullanýlýr. Ben þiddetli seyrelmesi olanlarda ilk olumlu yanýtý alýncaya kadar bayanlarda da %5lik tercih edebiliyorum. Tabi yukraýda bahsettiðim gibi ek ilaçlarla. Retinoik asit ve steroidli losyon yani Erkek tipi dökülmenin diðer kanýtlanmýþ ilacý finasteride dir. Prostat büyümesi tedavisinde kullanýlýrken tesadüfen saç çýkarttýðý gözlenen bu ilaç yapýlan kontrollu bilimsel çalýþmalarda saç çýkarttýðý kanýtlanmýþtýr. Prostat büyümesinde kullanýlan dozun beþte biri erkekler için yeterli olurken bayanlarda en az iki katý dozu kullanýlmasý önerilmektedir. Bu ilacý kullanan bayan hastalarýn kesinlikle hamile kalmamasý gerekmektedir. Bu ilacýn erkek tipi dökülmede erkeklere olan faydasý bayanlara oranla çok yüksekdir.Tüm bayanlar bu ilaçtan belirgin fayda görmeyebilir. Ama bayan hastalarýn ilaç olarak baþka alternatifleri var: diane35,yasmin,aldactone,androcur gibi ilaçlar da erkek tipi saç dökülmesi olan bayan hastalarda yararlý olabilmektedir. Bunlarýn dýþýnda henüz bilimsel çalýþmalarda yararý tam olarak ortaya konulmamýþ ilaçlar da var. Saw palmetto ,yeþil çay,,prociyanidin içeren gýda ve konsantreler vb. buna benzer ürünlerle ilgili internette namütenahi bilgiler bulabilirsiniz. ben kiþisel olarak yeþilçay dýþýnda bunlardan bir ek destek önermiyorum. Eðer kanýtlanmýþ ilaçlarý kullanýyorsak ilave olarak bunlarý kullanmak ilaç fazlalýðý yapýyor.             

Alopecia areata  sýk bilinen adýyla saçkýran. Bazen mantar hastalýklarýna baðlý dökülmeye de bu isim takýlmakla beraber hemen hemen bu isim halk diline oturmuþtur. Bu hastalýk 7den77 ye tüm yaþ gruplarýnda görülebilen ender cilt hastalýklarýndan biridir.  Saçlý derinin herhangi bir bölgesinde   þeklinde ya da buna benzer saç kaybý olur. Tek bir plak ya da çok sayýda plak olabilir. Bazen tüm saç  dökülebilir. saç kökleri dikkatli bir muayenede farkedilebilir. Saçlý derinin özelliði normaldir. Avuç içi gibi diye bir tabir kullanýlýr yani kabak gibi.Erkeklerde saçlardaki dökülmeye sakal bölgesi de eþlik edebilir ya da sadece sakal bölgesinde dökülme olabilir. Kaþ kirpik dökülmesi de bu hastalýðýn belirtilerindendir. Tam nedeni bilinmeyen bu hastalýkta temel mekanizma baðýþýklýk sisteminin saç köklerine saldýrmasýdýr. Bu tanýyý alan hastalarda tiroid testleri kan demir ferritin düzeyi psikiyatrist görüþü almak gerekebilir. Herþey normalse lokal ya da sitemik ilaç tercih ediyoruz. Ýlk kez baþvuran hiç tedavi almamýþ almamýþ hastada saç kaybý sýnýrlý alanda ise en etkin tedavi dökülmüþ alanlara usulune uygun seyreltilmiþ triamcinolone enjeksiyonu uygulamaktýr. Çok da ucuz bir tedavidir. Tek handikapý aðrýlý bir iþlem olmasýdýr. Bazý hastalarda aylar içinde kaybolan deride çöküklükler olmaktadýr. Benim kiþisel deneyimimde bu uygulama ile nerdeyse tüm hastalarda saç ya da sakal çýkýþý olmaktadýr . bazen tek uygulama ile bazen 2bazen 3-4...  Bu tedaviye ek olarak dökülen alanda  geçici tahriþler oluþturup artan kanlanma ile saç çýkartan topikal tedavi seçenekleri de vardýr. Salisilik asit,cignolin içeren,glacial acetic acid,dinitroklorobenzen gibi potansiyel irritan  içeren ürünler . ya da steroidli losyonlarýn direk uygulanmasý.Bu tedaviyi enjeksiyon sonrasýnda, enjeksiyon istemeyen yetiþkinlere çocuklara  veriyoruz. Yararý kýsmi. Kiþiden kiþiye cevap deðiþiyor. Halk arasýnda sarýmsak sürülmesi berberlerin dökük alaný kanatýp tuz basmasý da mekanizma olarak aþaðý yukarý ayný kapýya çýkar. Ama bu tür tedaviler kontrolsuzdür. Ben çok yara bere içinde kalýp sýkýntý yaþayan kalýcý izlerle yaþamak zorunda kalan hasta gördüm.Dökülen alan geniþ ise bu enjeksiyon uygulamasý  yapmak hem hastaya hem de doktora çok sýkýntý çýkaracaðýndan tercihimiz sistemik ilaç tedavisi. Etkili ilaç kortizonlardýr.hastanýn durumunda uygun bir doz ya da molekül seçilir. En sýk kullanýlaný kalçadan verilen tek dozluk triamcinolone’dur. Kenacort yani..Bazen aðýzdan günlük tedavi de yapýlýr. Ultralan deltacortril prednol gibi ilaçlarla.Buna yanýt alýnmayan hastalarda baðýþýklý sistemini baskýlayan siklosporin azathioprine metotreksate gibi ilaçlar da kullanýlabilmektedir. 

 Gerilim tipi dökülme ya da týbbi ismiyle traksiyonel dökülmeden çoðu hastanýn haberi yoktur. Hastalar  uzun saçlý hanýmlardýr. Sürekli arkaya topuz yapan hanýmlarda saçlýderinin þakak kenralrý ve ön çizgide belirgin saç kaybý oluþmaktadýr. Fiziksel olarak daima çekilen kýl kökleri bu gerginliðe  kökün kaybý ile cevap verir. Uyardýðýmýz hastaya baþka bir saç modeli önerip besleyici krem ve yaðlar reçete ederiz. Çok belirgin seyrelme varsa tercihimiz yine minoksidildir. 

  Atrofik dökülmeler saçlý deriyi tahrip eden bir çok hastalýðýn ya da yanýklarýn sonucunda kýl köklerinin de tahrip olmasýyla oluþur. Bu türlerde ilaç tedavisi iþe yaramaz. Cerrahi yöntemlerle dökülen alan çýkartýlýp daha  estetik bir görünüm kazandýrýlabilir.bu olayýn görünümüne baðlýdýr.