Tüm aileler ve bireyler kendi doðurganlýk davranýþlarý konusunda doðru bilgiye dayalý, bilinçli ve gönüllü bir seçim yapmalýdýrlar. Böylece istemedikleri gebeliklerden saðlýklý ve etkin bir biçimde korunabilirler.

A-Doðal Yöntemler

Doðal aile planlamasý çiftlerin doðurganlýk bilinci ile gebeliði önlemeyi ya da oluþturmayý saðlayan bazý kurallarý birlikte uygulamasý olarak tanýmlanýr. Dünya Saðlýk Örgütü, doðal aile planlamasýný, manstrüel siþkusun (adet siþkusu) fertil ve infertil dönemlerinde, doðal belirti ve semptomlarý gözleyerek gebeliðin planlanmasý ya da gebeliðin önlenmesi yöntemleri olarak tanýmlamýþtýr.

Doðal Yöntemlerin Etkinliði %75’dir.

1. Servikal Mukus Yöntemi (Rahim Aðzý Salgýsý)

Kadýn vajinadaki salgýyý kontrol eder. Gözlemini ve salgýnýn eldeki hissini her gün kaydeder. Ovülasyon (yumurtlama) yaklaþýrken mukus artar, incelir ve rengi berraklaþýr. Daha elastik ve kaygan olur. Ýki parmak arasýnda yavaþça uzatýlabilir. Bu tür mukus spermlerin yaþamsýný ve yumurtaya doðru ilerlemesini saðlar. Ovülasyondan önce ve sonraki dönemlerde mukus azalýr ve yapýþkan bir hal alýr. Vajen kuru hissedilir. Mukusun arttýðý bu dönemde cinsel perhiz yapýlýr.

2. Bazal Vücut Isýsý Yöntemi

Ovülasyondan sonra salgýlanan pregesteron hormonu ýsý arttýrýcýdýr. Yeni vücut ýsýsýný 0,2 ?C ile 0,5 ?C arasýnda yükseltir ve bir sonraki menstrüasyona kadar yüksek ýsýda tutar. Bu yükseliþe termalleþme denir ve bu da bazal vücut ýsýsý yönteminin temelidir. Ovülasyon denime, vücut ýsýsýný izleyerek saptanabilir.

Cinsel perhiz, menstrüel kanamanýn ilk gününden, ýsý artýþýnýn saptandýðý 3. günün sonuna dek sürdürülmelidir. Isý çizgisinin üstünde 3 ýsý kaydedene kadar beklenmelidir. Bir sonraki menstrüel kanama baþlayana kadar cinsel perhize ara verilir.

Bu yöntem tek baþýna kullanýlmamalýdýr. Servikalmukus ve/veya servikal palpasyon (elle muayene) yöntemleri ile birlikte kullanýlmalýdýr.

3. Servikal Palpasyon (Rahim Aðzýný Parmakla Muayene) Yöntemi

Kadýn kendi kendini elle muayene ederek, servikal (rahim aðzý) kenarýndaki deðiþiklikleri tanýmlayabilir. Ýnfertil (güvenli) dönemde serviks,dýþ aðzý kapalýdýr ve elle kolayca ulaþýlýr. Yaklaþan yumurtlama (ovülasyon) ile birlikte ostrojen harmonu düzeyi yükseldikçe serviks yumuþar. Yukarý doðru çekilir ve dýþ aðýzý açýlýr. Ovülasyondan ortalama 4-5 gün nce yumuþamanýn baþlamasý belirgin hale gelir. Elle rahim aðzý daha zor ulaþýlýr bir hal alýr ve ele gelince de yumuþaktýr. Eþler servikste ilk deðiþikliklerin belirlendiði andan, serviksin kolayca hissedildiði, sert olduðu ve aðzýnýn kapalý olduðu zamana kadar cinsel iliþkide bulunmamalýdýr.

4. Takvim Yöntemi

Kadýnýn bir periyodu 30 gün kabul edilirse ovülasyon adetin baþlangýcýndan 16-18 gün sonradýr. Buna göre adetin baþladýðý gün birinci gün olursa, adetin baþlangýcýndan sonraki 14 ile 21. gün arasý döllenme için en riskli dönemi oluþturmaktadýr. Bu dönemde cinsel iliþkiden kaçýnýlmalýdýr. Menstrvel siþkusun süresinin tam bilinememesi ve bir çok nedenden de etkilendiði için güvenli bir yöntem deðildir ve kullanýlmamalýdýr.

5. Geri Çekme

Cinsel iliþki sýrasýnda erkeðin cinsel organýnýn, boþalmadan önce vajenden çýkartýlýp, meninin vajen dýþýna boþaltýlmasýdýr. Baþarý oraný %75’dir. Baþarý ile uygulandýðýnda bile kadýnda ve erkekte psikolojik ve fizyolojik sorunlar ortaya çýkabilmektedir.

6. Vajinal Yýkama

Bazý kadýnlar, vajina duvar ve kanalýndaki spermleri yýkayýp atma düþüncesi ile cinsel iliþkiden hemen sonra vajinayý su ile yýkamanýn gebeliði önlediðine inanýr. Bu yöntem doðum kontrol yöntemi olarak tamamen etkisizdir. Çünkü spermlerin birkaç saniye içinde servikal mukusa geçebilirler.

B- Emzirme ve Gebeliðin Önlenmesi

Adet kanamasý olmadýkça emzirmeyle gebelikten korunma yöntemi olarak tanýmlanan bu yöntem özellikle doðumdan sonraki ilk aylarda, süt veren kadýnlarýn, belli koþullarla doðal olarak doðurgan olmadýðý düþüncesine dayanýr. Emzirmenin her koþulda gebelikten korumadýðý bilinmelidir. Belli koþullarda ve belli süre için emzirme ile korunabilinir. En fazla 6 ayý düzenli emzirme ve adet görülmemesi koþullarýnda emzirme, kadýnýn bu dönemde yeniden ovülasyona ve adet görmesini geçiktirir. Etkinliði %85’dir.

C- Bariyer Yöntemler

Spermin rahim boþluðuna geçmesini engelleyerek gebelikten korurlar. Bariyer yöntemleri güvenlidir, yan etkileri yoktur, birlikte kullanýmý etkinliklerini arttýrýr. Kondom (prezervatif), dioatrem ve spermisitler bu yöntemlerdendir.

1. Kondom

Cinsel iliþki sýrasýnda penise takýlan bir kauçuk kýlýftýr. Spermin vajinaya girmesini engeller. Sperisitler ile birlikte kullanýlmasý etkinliðini arttýrýr. Doðum kontrolü dýþýnda, AIDS ve diðer cinsel yolla bulaþan hastalýklarýn yayýlmasýný önler.

2. Diyafram

Diyafram rahim aðzýný örten, kenarlarý daha sert, kauçuk bir araçtýr ve servikal açýklýða uygulanan spermisit jel ya da krem ile birlikte kullanýlýr spermisit madde diyafram tarafýndan fiziksel olarak engellemeyen spermleri öldürür.

3. Spermisitler

Vajinal spermisitler, spermlerin servikse ulaþmadan etkisiz hale getirilmeleri için vajinaya konur. Köpük, tablet, krem þeklinde bulunurlar. Diðer doðum kontrol yöntemlerine göre etkinliði daha azdýr. Etkinliðini artýrmak için kondom veya diyafram ile birlikte kullanýlmalýdýr.

D-Oral Konto Septitler (Doðum Kontrol Haplarý)

Doðum kontrol haplarý þunlardýr;

- kombine doðum kontrol haplarý

- Yalnýz prefesteron içeren haplar (mini haplar)

- Ertesi gün hapý

1. Kombine Doðum Kontrol Haplarý

Çok güvenilir bir doðum kontrol yöntemidir. Östrojen ve progesteron hormonlarý birlikte bulunur. Ostrojen, yumutlamayý (ovulosyonu) baskýlar ve döllenmiþ yumurtanýn geliþmesini engeller. Progesteron rahim aðzý sývýsýnýn azaltýp kývamýnýn artmasýna neden olarak spermlerin geçiþini engeller. Etkinliði%99,9’dur. En etkili yöntemdir. Her gün hormon içeren haplardan bir tane alýnýr. Kullanýmý kolaydýr. Yumurtalýk ve rahim kanseri riskini azaltýr, iyi huylu meme hastalýklarýný azaltýr. Kemik erimesi riskini azaltýr. Hap kullanmaya son verdikten sonra doðurganlýk yeteneði tekrar devam eder. Kullanmaya baþlamadan önce gebelik testi ile gebelik olup olmadýðý saptanmalýdýr. Meme kanseri, kan pýhtýlaþmasý olanlarda, kalp hastalarýnda, karaciðer hastalarýnda kullanýlmamalýdýr. 6 aylýktan küçük bebek emzirenlerde, sigara içenler, þeker hastalýðý, yüksek tansiyon, migren, depresyon tanýsý olanlarda ise kontrol altýnda kullanýlmalýdýr.

2. Yalnýz Progesteron Ýçeren Haplar (Mini Haplar)

Ostrojen içermezler ve kombine doðum kontrol haplarýna göre daha az progesteron içerirler. Kadýnda doðal olarak oluþan rahim aðzý sývýsýný kalýnlaþtýrarak spermin geçiþine engel olur ve yumurtlamayý %50 oranýnda engeller. Etkinliði %96’dýr. Her gün ayný saatte alýnmalýdýr. Emziren kadýnlarda kullanýlabilir. Ostrojenin yan etkilerinden dolayý kombine doðum kontrol hapý kullanmayan kadýnlarda kullanýlabilir.

3. Ertesi Gün Hapý

Ertesi gün hapý doðum kontrol yöntemi deðildir. Korumasýz cinsel iliþkiden sonra, sürdürülmesi kesinlikle istenmeyen gebeliklerin, döllenmiþ yumurtanýn rahim yüzeyine yerleþmesinden önce önlenmesidir. Tecavüz gibi zorunlu durumlarda baþvurulan bu haplar, kullanacak olan kiþiye marka belirtilmeden ve paketinden çýkarýlarak verilmelidir.

E-Enjete Edilen Doðum Kontrol Ýlaçlarý

Pregesteron içeren ilaçlardýr. Ovülasyonu (yumurtlama) engeller. Ayrýca, spermin rahime girmesini engelleyen kalýn bir servikal mukus da oluþtururlar. 3 ayda bir kullanýlýrlar. Geçici kontrosptit yöntemlerinin en etkililerinden biridir. Adet düzensizlikleri yapabilir. Yumurtalýk kanserine karþý da koruyucudur. Ciddi bir týbbi sorunla karþýlaþýlmadýkça süresiz kullanýlabilir. Hamile olan, karaciðer hastalýðý, damarlarýnda pýtýlaþma, meme kanseri, nedeni bilinmeyen kanamalarda kullanýlmamalýdýr.

F-Deri Altý Ýmplantleri

Beþ yýl süreyle korunma saðlayan etkili, uzun süreli ve geri dönüþümlü bir doðum kontrol yöntemidir. Yapay hormon içeren yumuþak silikondan yapýlmýþ altý ince ve esnek kapsül kadýnýn üst kolunun iç kýsmýnda derinin hemen altýnda küçük cerrahi bir giriþimle yerleþtirilir vücuda yavaþ yavaþ hormon salgýlar. Ýçinde prefesteron hormonu ovülasyonu (yumurtlama) baskýlayarak ve servikal mukusu, sperm geçiþini engelleyecek biçimde kalýnlaþtýrýp azaltarak gebeliði önler. En etkili doðum kontrol yöntemlerinden biridir gebelerde. Karaciðer hastalýðý damarda pýhtýlaþmasý olanlarda meme kanserinde kullanýlmaz.

G-Rahim Ýçi Araçlar (RÝA)

Günümüzde RÝA, dünyada en yaygýn olarak kullanýlan geri dönüþümlü, uzun süre etkili doðum kontrol yöntemidir. Türkiye’de en çok Bakýr T390A RÝA kullanýlýr. Þekli T harfine benzer.

RÝA rahim içine yerleþtirilir, genellikle bakýr ya da bir steroid hormon içeren, küçük plastik bir cisimdir. RÝA spermin üst genital yollara ulaþmasýna, yumurtanýn (ovum) hareket etmesine engel olarak döllenmeyi engeller. Cinsel iliþkiyi etkilemeyen, güvenli ve çok etkili bir yöntemdir. Emziren kadýnlar içinde uygundur.

RÝA çýkarýlýncaya kadar rahimde durur. Kendiliðinden düþerse vajinadan atýlýr. Rahim aðzýnda yara ya da kansere neden olmaz. Yerinde olup olmadýðý klavuz ipi yoklanarak anlaþýlýr. 8 yýl kadar kullanýlabilir. Cinsel yolla bulaþan (AÝDS gibi) hastalýklara karþý koruma saðlamaz.

Kadýnýn hamile olmadýðýndan emin olunduðunda adet süresi boyunca herhangi bir zamanda uygulanabilir.

H-Gönüllü Cerrahi Sterilizasyon

Gönüllü cerrahi sterilizasyon (kýsýrlaþtýrma) bütün dünyada kabul gören ve giderek yaygýnlaþan bir aile planlamasý yöntemidir. Baka çocuk istenmeyen ve doðurganlýklarýný sona erdirmek isteyen çiftler için en güvenli yöntemlerden biridir. Doðurganlýðý kalýcý olarak sona erdiren 18 yaþýný doldurmuþ olan herkese rýzasý ile, evliyse eþinin de onayý alýnarak iþlem yapýlabilir. Kadýnda tüp ligasyonu (tüplerin baðlanmasý), erkekte vazektemi (sperm kanallarýnýn baðlanmasý) þeklinde yapýlan iþlem, eðer istenilirse mikro cerrahi yöntemler ile düzeltilip, geriye dönüþ de saðlanabilir. Ancak tekrar bu düzeltme iþlemleri çok pahalý, zaman alýcý ve kesin sonuç garanti edilemez. Kadýnda tüp ligasyonu (tüplerin baðlanmasý) cinsel iþlevleri etkilemez. Her iki tüp baðlandýðý için yumurtalýktan gelen yumurta rahime ulaþamaz ve döllenmede engellenmiþ olur.

Erkekte uygulanan vazektemi (sperm kanalýnýn kesilip baðlanmasý) yönteminde spermin mekanik olarak dýþarý ulaþmasý engellenmiþ olur. Erkekte cinsel istek ve tenksiyonlar yönünden bir bozukluða neden olmaz. Geri dönülmesi güçtür, kalýcý bir yöntem olarak kabul edilmelidir. Etiketler : hamileliði engelleyen bitkiler ,gebeliði engelleyen bitkiler ,gebeliði önleyen bitkiler ,hamileliði önleyen bitkiler ,gebeliði önleyici bitkiler ,gebelik önleyici bitkiler ,hamileliði engelleyen yiyecekler ,bitkisel doðum kontrol yöntemleri ,gebeliði engelleyen ilaçlar ,hamileliði engelleyen haplar ,hamileliði engelleyen ilaçlar ,gebeliði engelleyen ilaç ,döllenmeyi engelleyen bitkiler ,hamileliði önleyici bitkiler ,hamileliði engelleyen besinler ,

Yazan : admin	Tarih : 09/08/2009	Okunma: 32783	Puan verin 1 - Kötü 2 - Ýdare Eder 3 - Ýyi 4 - Çok iyi 5 - Mükemmel Oyla
Yorum : 0	Facebook da paylaþ	Yazdýr	Reyting : Oy yok! (0kiþi oyladý)

Benzer Konular

Varis , varisler taný tedavi ve masaj yöntemleri

Hamilelikte tiroid hastalýklarý mutlaka kontrol altýna alýnmalý!

Nikotin bandýný doktor kontrolünde kullanýn

Genetik Hastalýklarýn Doðum Öncesi Tanýsý

Varis ve Tedavi Yöntemleri

En iyi zayýflama yöntemleri Diyet Rejim

Sürekli kontrol þart

Yorum Ekle

Yorumlar

Bu yazý için daha önce hiç yorum yazýlmamýþ!

Cinsel Ýliþki ve Gebelik

Doðum Travmalarý