Vücudunuzun en büyük damarý olan aort üzerinde hiç belirti vermeden oluþan kesecikler, geniþlemeler, her an patlamaya hazýr bir bomba gibi hayatýnýzý tehdit ediyor olabilir. Yeni taný ve tedavi yöntemleriyle bu bombayý patlamadan yok etmek mümkün! Anadolu Saðlýk Merkezi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmaný Prof. Dr. Sertaç Çiçek, aort anevrizmalarýnýn taný ve tedavisinde uygulanan yeni yöntemleri anlattý.

Anevrizma nedir?

Bir atardamarda, damar çapýnýn normalinden yüzde 50 daha fazla geniþlemesine yol açan bir cins balonlaþmadýr.

Anevrizma neden olur?

Anevrizmalar, oluþtuklarý yere göre çok farklý nedenlerden kaynaklanabilir. Genellikle dejeneratif dediðimiz yüksek tansiyon, ateresikleroz dediðimiz kireçlenme, inflamasyon dediðimiz bazý enfeksiyonlar ve bað dokusu hastalýklarý anevrizma nedenleri arasýndadýr. Bazý grup anevrizmalarda genetik faktörlerin de etkisi büyüktür. Kromozomlardaki bozukluklardan kaynaklanan damar duvarý yapýsýnýn normal kuvvetinde olmamasý sonucu oluþabilirler. Bu mutasyonlara baðlý olan anevrizmalarýn genetik baðlantýsý vardýr.

Aort nedir?

Aort, kalpten çýkan ana atardamarýmýzdýr. Vücuda oksijenlendirilmiþ kaný taþýyan en büyük atardamardýr. Kalpten çýktýktan sonra önce kalbi besleyen koroner atardamara, oradan da beyine ve kola giden damarlara doðru yol alýr. Ardýndan bir kavis çizerek vücudun aþaðýsýna doðru inmeye baþlar. Kasýklarda çatallaþýr. Belli bölümleri vardýr.

1. Çýkan Aort (Kalpten çýktýktan sonraki bölüm) 2. Transvers Aort (Beyin damarlarýnýn çýktýðý bölüm) 3. Ýnen Aort (Sýrttan baþlayýp aþaðýya kadar inen bölüm) 4. Torasik Aort (Göðüs boþluðundaki bölüm) 5. Abdominal Aort (Karýnýn içindeki bölüm)

Anevrizmaya aortanýn hangi bölümünde rastlanýyor?

Aortada en fazla gördüðümüz anevrizmalar, infrarenal dediðimiz böbrek altýnda, böbrek damarlarý çýktýktan sonraki bölgede ortaya çýkar. Ýnfrarenal bölgeden sonra en fazla görülen anevrizmalar, asendan bölge dediðimiz aortun kalpten hemen çýkýþýndaki aort damarýnda görülen geniþlemelerdir. Ama anevrizma her bölgede olabiliyor, hatta bazen bütün aortu boydan boya kaplayan türleri bile olabiliyor.

Aortun normal çapý ne kadar? Anevrizma oluþtuðunda çapý kaç santimetreye çýkmýþ oluyor?

Aortanýn çapý vücut yüzey alanýna, yani hastanýn kilo ile boyuna ve bulunduðu bölgeye baðlý olarak deðiþiyor. Ama normal þartlarda eriþkin bir hastadan bahsedersek aort çapýnýn üst sýnýrýný dört santim olarak algýlayabiliriz. Anevrizma halinde ulaþtýðý boyut ise anevrizmanýn yapýsýna göre deðiþim gösteriyor. Anevrizmanýn yapýsý kese tarzýnda ise farklý, armut tarzýnda ise farklý ölçülere ulaþýyor. Aslýnda basitçe þöyle açýklanabilir: Anevrizmalý damarda, damarýn geniþliði normal boyutunun yüzde 50’sinden fazla artar. Örnek verecek olursak, dört santimetrelik damar, altý santimetreye çýkabilir.

Anevrizma neden oluþuyor?

En sýk görülen nedenler:

1- Yüksek tansiyona baðlý oluþan dejenerasyon: Anevrizma oluþmasýnda tek baþýna yüksek tansiyonun etkili olduðunu söylemek çok mümkün deðil. Birçok insan yüksek tansiyon hastasý ama her yüksek tansiyon hastasýnda anevrizma oluþmuyor.

2- Dejenerasyon ve inflamasyon dediðimiz damar duvarý içinde meydana gelen yapýsal reaksiyonlar.

3-Damar duvarýnýn doðuþtan zayýf olmasýna baðlý genetik bozukluklar. Buna bað dokusu hastalýklarýný örneðin marfan gibi yapýsal hastalýklarý gösterebiliriz.

4- Sigara: Özellikle böbrek damarlarýnýn altýnda olan anevrizma geliþimi ile sigaranýn direkt baðlantýsý olduðu belirlenmiþtir. Sigara içmenin karýn içindeki anevrizmalarla baðlantýsý çok kuvvetlidir.

5-Yaþ: Anevrizma oluþumunda yaþýn da önemli bir rolü vardýr. Özellikle karýn içerisinde oluþan anevrizmalar, genellikle 65 yaþýndan daha büyüklerde sýklýkla görülüyor. Anevrizmalara eðer kiþide bir bað dokusu hastalýðý yoksa, genellikle ileri yaþlarda ortaya çýkan sorunlardýr.

Anevrizma belirti verir mi?

Anevrizmanýn verebileceði bulgular, oluþtuklarý bölgelere baðlý olarak farklýlýklar gösterir. Karýn içerisindeki aort anevrizmalarýnýn, eðer bir tarama yapýlmadýysa, ilk bulgusu aort yýrtýlmasý þeklinde olabilir. Anevrizmalar sýklýkla önceden belirti vermezler ama bazen bulunduklarý bölgeye göre belirtiler gösterebilirler. Örneðin, karýn içerisinde bele doðru yayýlan devamlý ve rahatsýz edici bir aðrý veya karýn bölgesinde dýþarýdan görülebilen bir titreme, hasta elini koyduðunda karnýna bir top vuruyormuþ gibi bir his olabilir. Göðüs içindeki anevrizmalarda sadece göðüs aðrýsý veya sýrta doðru vuran göðüs aðrýlarý görülebildiði gibi, eðer anevrizma sýrtýn inen damarlarýnda ise ses kýsýklýðýna bile neden olabilir. Ýnen aortanýn baþýnda bir anevrizma varsa, oradaki ses tellerine giden siniri etkilediði için ses kýsýklýðýna yol açabilir.

Anevrizmanýn tanýsý nasýl oluyor?

Geliþen týp teknolojileri ile anevrizmanýn tanýsýný koymak artýk çok kolaylaþtý. Fizik muayene sonrasýnda da özellikle zayýf hastalarda karýn içerisindeki anevrizmalarýn tanýsý konabiliyor. Ama tabii ki, bu kesin bir sonuç olarak kabul edilemez. Anevrizmanýn olduðu noktaya göre (göðüs içerisindeki aortta ise) taný aþamasýnda röntgen baþlangýç olarak kullanýlabilir. Sadece röntgen filmi ile aorttaki geniþleme gözlemlenebilir. En yaygýn olarak kullandýðýmýz teþhis yöntemi ise ses dalgalarýyla çalýþan ultrason yöntemidir. Kalpte kullanýldýðýnda ‘ekokardiyografi’, karýnda kullanýldýðýnda ‘batýn ultrasonografisi’ diye adlandýrýlan bu cihazla anevrizma teþhis edilebilir. Ultrasonun sonuçlarýna göre daha ileri tetkiklere de gidilebilir. Bu tetkiklerde tomografik deðerlendirme, bazen MR, bazen de anjiyografi2 ile netleþtirmek mümkündür.

Teþhisten sonraki aþama nasýl ilerliyor? Tedavide cerrahi yöntemler mi, endovasküler3 yöntemler mi kullanýlýyor?

Tedavi kararý için en önemli veri, anevrizmanýn büyüklüðü ve yerleþim yeridir. Anevrizmaya, yerleþim yerine ve büyüklüðüne göre farklý tedavi yöntemleri uygulanýr. Yeri, büyüklüðü, hastanýn herhangi bir þikayeti olup olmamasý tedavinin þeklini etkiler. Anevrizmanýn büyüklüðü durumunda: Çýkan aortadaki anevrizma çapý 5.5 veya altý santim civarýna eriþtiyse ve hastanýn baþka bir bað dokusu hastalýðý yoksa tedavi ya da giriþimsel tedavi sýnýrýna girer. Karýn içerisinde yerleþen anevrizmalarda ise genellikle 5.5 cm.’den itibaren tedavi uygulanýr.

Ýnen dediðimiz, sýrttan arkaya doðru inen aorta üzerinde geliþen anevrizmada ise damarýn çapý altý santimetreye ulaþtýðýnda tedavi edilmesi gerekir. Ama sadece anevrizmanýn büyüklüðüne bakýp da karar vermek mümkün deðildir. Anevrizmanýn büyüme hýzý da önemli bir faktördür. Mesela dört santimetrelik bir anevrizma iki ay içerisinde 4.5 cm.’ye ulaþtýysa bu çok hýzlý bir büyümeyi gösterir ki tedavi edilmesi þarttýr. Büyüme hýzýnýn yüksekliði tedavi mecburiyetini doðurur. Ayrýca hastada bir þikayet yaratýyorsa, þiddetli karýn aðrýlarý gibi, o zaman da aorta çapý aþýrý geniþlememiþse bile tedavi uygulanýr. Aortadaki anevrizmanýn patlamasý halinde ölümle sonuçlanan vakalar oluþabileceði için belirtilerin ve bulgularýn çok ciddiye alýnmasý gerekir. Tedavinin þeklini hastanýn anevrizmaya eþlik eden baþka hastalýklarý olup olmamasý da belirler.

Tedavinin aþamalarý nelerdir?

Tedaviyi belli aþamalarda deðerlendiriyoruz. Bunlardan ilki týbbi tedavi. Eðer anevrizma belli büyüklüklere gelmediyse týbbi tedavi uygulanýr. Hastanýn takip edildiði dönem içerisinde mutlaka tansiyonunun kontrol altýnda tutulmasý gerekir. Çünkü anevrizmada en önemli faktörlerden biri damar içerisindeki basýnçtýr. Bu basýncýn düþük seviyelerde olmasý önemlidir. Kan basýncýnýn kontrol altýnda tutulmasý ‘takip penceresi’ dediðimiz dönemde çok önemlidir. Kan basýncýnýn düþük tutulmasý ilaçlarla saðlanýr. Müdahale sýnýrýnda olan anevrizmalarda iki tedavi yöntemi vardýr. Bunlarýn ikisi de giriþimsel dediðimiz invaziv iþlemlerdir. Birincisi endovasküler yöntem ikincisi açýk cerrahi.

Endovasküler yöntemi açýklar mýsýnýz?

Açýk ameliyat olmadan, damar içerisine yerleþtirilen kateterler ve bunlar üzerinde ilerletilen stent4 adýný verdiðimiz greflerin4 anevrizma içine yerleþtirilmesi ve kapatýlmasýyla uygulanýr.

Kasýk içerisinden veya damar içerisinden girerek stent yerleþtirdiðimiz, endovasküler iþlemler özellikle geçtiðimiz 10 sene içerisinde sýklýkla uygulanmaya baþladý. Çünkü endovasküler iþlemler açýk cerrahi ile karþýlaþtýrýldýðýnda özellikle belli alanlarda önemli avantajlar saðlýyor. Bu avantajlar hasta açýsýndan çok önemli. Bunlardan ilki; hastanýn açýk bir ameliyat geçirmemesi. Buna baðlý olarak da iyileþme süresinin, hastane kalýþ süresinin, yoðunbakýmda kalýþ süresinin kýsa olmasý ve ameliyatta kan kullanma oranýn yok denecek kadar az olmasý. Erken dönemdeki hasta yaþam kalitesi, cerrahi müdahale ile kýyaslandýðýnda oldukça yüksek. Bir de en önemli etkenler arasýnda gösterebileceðimiz erken dönemde açýk cerrahi ile kýyaslandýðýnda mortalite, yani ölüm oraný riskinin daha düþük olmasý. Ama bütün bunlarý göz önünde bulundurduðumuzda þunu hiçbir zaman unutmamak gerekiyor. Bu tedavilerin orta dönem ve uzun dönem sonuçlarý çok deðil. Erken dönemde saðladýðý yaþam kalitesi, yaþam avantajlarý bir veya iki seneden sonra kaybolabiliyor. Giriþimsel iþlemlerde tekrarlar, takip iþlemleri açýk cerrahiye göre çok daha sýk görülüyor. Açýk cerrahide yoðunbakým kalýþ süresi, hastane kalýþ süresi daha uzun olmakla beraber, süre uzadýkça açýk cerrahinin avantajýnýn daha yüksek olduðu görülüyor. Açýk cerrahi iþlemler hala bu iþin altýn standardý olarak kabul ediliyor.

Endovasküler iþlemler her hastaya uygulanabilir mi?

Her hastaya endovasküler iþlemler uygulayamýyoruz. Anevrizmanýn yeri, geniþliði, anevrizmanýn normal atardamar aort yapýsý ile olan iliþkisi, saðlam dokularýn uzun dokulara açý yapýp yapmamasý, giriþim yapacaðýmýz damarlarýn kireçli olup olmamasý gibi çok çeþitli faktörler var. Bütün bu faktörlerin hepsi teker teker deðerlendiriliyor ve eðer uygunluk görülürse hastaya endovasküler iþlemler uygulanýyor.

Endovasküler iþlemler ne kadar sürüyor?

Ortalama 2 - 3 saat sürer. Bunlar da zaman alan iþlemlerdir. Ýþlemden sonraki ilk dört saat yakýn gözlem gerekir. Bu nedenle kýsa süreli bir yoðunbakým yatýþý yapýlýr. Daha sonra hasta odasýna gönderilir ve iki gün içinde de taburcu edilir. Giriþimsel her iþlemde olduðu gibi bu iþlemin de bir riski vardýr. Bu riskler erken ve geç dönem riskler olarak sýnýflandýrýlýr. Erken dönem, iþlem esnasýnda olabilecek damarla ilgili risklerdir. Ýþlem sýrasýnda kasýk damarlarýnda yýrtýlmalar, kasýk damarlarýnda kirecin uçlara gitmesi ve damar yaralanmalarý olabilir. Yerleþtirilen stentin yerinden çýkmasý ve uca doðru kaçmasý ve emboli de görülebilecek sorunlar arasýndadýr.

Peki açýk cerrahi iþlemler?

Endovasküler iþlemlerle kýyaslandýðýnda büyük operasyonlardýr. Her ne kadar günümüzde açýk cerrahi de daha ufak kesilerden minimal invaziv tarzda yapýlýyor olsa da, açýk cerrahi endovasküler iþlemlerle karþýlaþtýrýldýðýnda yine de büyük operasyonlar olarak algýlanýr. Amaç, hastalýklý olan anevrizma bölgesini tamamen ortadan kaldýrmak ve yerine suni damar koyarak devamlýlýðý saðlamaktýr. Vücutta aorta gibi baþka büyük bir damar olmadýðý için mecburen yapay damar konur. Polyester, PTF, Dakon tarzý grefler kullanarak anevrizmalarý devre dýþý býrakýyoruz.

Vücudun suni damarlara uyum saðlamamasý söz konusu mu?

Genellikle böyle bir sorunla karþýlaþýlmýyor ama vücudun içine yabancý bir madde yerleþtirildiði için enfeksiyon riski olabiliyor. Bu risk sadece cerrahi iþlemler için deðil, endovasküler iþlemler için de geçerlidir.

Stent UYGULAMALARI - Endovasküler yöntemler:

Müdahale sýnýrýnda olan anevrizmalarda iki tedavi yöntemi var. Bunlarýn ikisi de giriþimsel denilen invaziv iþlemler. Endovasküler yöntemler açýk ameliyat olmadan, damar içerisine yerleþtirilen kateterler ve bunlar üzerinde ilerletilen stentlerin anevrizma içine yerleþtirilmesi ve kapatýlmasýyla uygulanýyor. Bu stentler daralmýþ damarý açmak için kullanýlan stentlerden farklýdýr. Normal damarýn yakýn ucu ile uzak ucu arasýndaki saðlam bölgeye yerleþtirilen stent sayesinde anevrizmalý bölge devre dýþý kalýr. Bu balonlaþma artýk o bölgeden kan akýþý olmadýðý için etkisiz hale gelir.

Ameliyat sonrasý…

Hastanýn ameliyat sonrasý süreci anevrizmanýn hangi bölgede olduðuna, kullanýlan ameliyat tekniðine göre deðiþiyor. Yoðun bakýmda kalýþ sürecini etkileyen önemli faktörlerin baþýnda hastanýn yan hastalýklarýnýn olup olmamasý geliyor. Genellikle abdominal aort anevrizmasý, karýn içindeki aort anevrizmalarý için uygulanan cerrahi iþlemlerde hastanýn yoðun bakýmda kalýþ süresi bir günden azdýr. Hastanede kalma süresi ortalama 5 - 7 gün civarýndadýr.

Aortta yýrtýlma ile gelen hastalara nasýl bir müdahale yapýlýyor?

Yýrtýlma çok ciddi sorunlardan bir tanesidir. Yýrtýlma demek, acil ameliyat demektir. Hastaya çok acil bir þekilde müdahale etmek gerekir. Yýrtýlmanýn derecesi de önemlidir. Büyük yýrtýlmalarda hastalarýn hastaneye kadar ulaþmasý bile mümkün olmayabilir. Aort kalpten çýkan ana damar olduðu için kan tamamen boþalýr ve hasta kaybedilir. Bir grup hasta da yýrtýlmanýn baþlangýcýnda çok þiddetli aðrýlarla geliyor. Çünkü kan damar dýþýna çýkmadan aralara girer ve aðrýlar oluþur. Bir ameliyatýn acil olarak yapýlmasý ile planlanarak yapýlmasý arasýnda çok önemli farklar vardýr. Acil ameliyatlar, ayný operasyon yapýlmasýna raðmen planlanan ameliyatlara oranla daha büyük risk taþýr. Yýrtýklarda duruma göre endovasküler iþlemler de uygulanabilir. Özellikle inen aortada veya karýndaki yarýklarda endovasküler iþlemler uygulanýr.

Cerrahi ve endovasküler giriþimlerin baþarýsýný etkileyen baþka faktörler var mý?

Hem açýk cerrahi hem de endovasküler cerrahi iþlemlerin uygulamasýnda ekip iþi ön plandadýr. Belirli uzmanlýk alanýndaki kiþilerin bir araya gelmesinden oluþan ekiplerin birbirine uyumu çok önemlidir. Ekibin içinde damar cerrahlarý, giriþimsel radyologlar, anestezi uzmanlarý, kardiyologlar bulunur. Ekibin birbiriyle çalýþma alýþkanlýðý, ekibin uyumu ve hastanenin altyapýsý ameliyatlarýn baþarýsýndaki önemli faktörlerden biridir.

SÖZLÜK

1 .Dejenerasyon: Yapýsal bozukluk.

2. Anjiyografi: Arter hastalýðýnýn tespitinde kullanýlan yöntem.

3. Endovasküler implant: Kapalý implant uygulamasý.

4. Stent – gref: Kafes yapýsýnda, küçük metal tüpler. Damarlarda geliþen darlýklar kan akýmýný engeller. Stentler bu darlýklarýn tedavisi için kullanýlýr.

Etiketler : damar genislemesine bitkisel çözüm ,aort genislemesi bitkisel tedavi ,aort damarý patlamasý ,aort genisliði ,bað dokusu hastalýðý bitkisel tedavi ,asendan nedir ,asendan aort anevrizmasý ,anevrizma bitkisel tedavi ,aort damar genislemesi ,asendan aort çapý ,kapalý beyin anevrizma ameliyatý ,aorta çapý ,aortun çapý ,asendan aorta çapý ,aort damarý kaç cm ,

Yazan : admin	Tarih : 01/10/2010	Okunma: 67320	Puan verin 1 - Kötü 2 - Ýdare Eder 3 - Ýyi 4 - Çok iyi 5 - Mükemmel Oyla
Yorum : 0	Facebook da paylaþ	Yazdýr	Reyting : 5 (6kiþi oyladý)

Benzer Konular

Aort anevrizmasýnýn belirtilerini biliyor musunuz?

Vücudunuzu Kýþa Hazýrlayýn

Vücudumuzu Kýþa Hazýrlama

Teis: "Ýegm, Ýts'ye Hazýr Olmadýðýný Ýtiraf Etti"

Hekimler, zorunlu mali sorumluluk sigortasýna hazýr deðil

900 noktadan 400'u hazýr deðil yani sanal

Vücudunuz kýþa hazýr mý?

Yorum Ekle

Yorumlar

Bu yazý için daha önce hiç yorum yazýlmamýþ!

Alzheimer hastalarýnýn yakýnlarýyla iliþkisi tedaviyi olumlu etkiliyor

Kýrýklar teknoloji sayesinde çok daha kolay iyileþiyor