Özellikle 30 yaþ altý kadýnlarda sýkça rastlanan bir hastalýk olan Polikistik Over Sendromu (PKOS), yumurtalýkta kalýn yumurta dokusu içinde iyi huylu birçok kistin oluþmasýna denir. VKV Amerikan Hastanesi Kadýn Saðlýðý Ünitesi uzmanlarýndan ve www.tupbebek.com sitesi medikal direktörü Dr. Senai AKSOY Polikistik Over Sendromu (PKOS) ile ilgili en önemli sorularý yanýtladý.

Beyinde hipofiz bezinden salgýlanan LH ve FSH hormonlarýnýn anormal þekilde üretilmesinden kaynaklanan hastalýk sonucunda, yumurtalýklarda her ay düzenli olarak yumurtlama olmaz. Yumurtalýklardan erkeklik hormonunun salgýlanmasýna sebep olan Polikistik Over Sendromu'nun pek çok hormonal hastalýk gibi nedenleri tam olarak bilinmiyor.

PKOS nasýl oluþur?

Hastalýðýn ortaya çýkýþý tam kýsýr döngüye benzer. LH hormonundaki artýþ yumurtalýklarda erkeklik hormonu yapýmýný arttýrýr. Bunun sonucunda salgýlanan erkeklik hormonlarý (androjenler) yað dokusunda östrojene dönüþür. Son aþamada östrojen dönüþte LH üretimini yeniden arttýrýr. Bu kýsýr döngü kilo kaybý veya yumurtalýklarýn baskýlanmasý gibi etkenlerle kýrýlabilir. Yine kilo fazlalýðýna baðlý olarak ensüline karþý bir direnç ortaya çýkar ve neticede hormonal denge bozularak yine bu kýsýr döngü elde edilir.

Ne zaman ortaya çýkar?

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ilk kez ergenlik döneminde adet kanamalarýnýn baþlamasý ile tanýnýr ve üreme çaðýndaki kadýnlarýn %3 - %5'ini etkiler. Bu dönemde adet düzensizlikleri en önemli uyarandýr ve neredeyse hastalarýn %75'inde görülür. En sýk rastlanýlan düzensizlik seyrek adet görme þeklindedir. Zaman zaman amenore yani hiç adet görmeme olabilir. Gecikmeyi takiben görülen kanama genelde fazla miktarda ve uzun süreli olur. Bu düzensizlik yumurtlamada bir bozukluðun iþaretçisi.

Yeni adet göremeye baþlayan genç kýzlarda PKOS olmasa bile bu tür bozukluklar ilk 2 yýl boyunca normalde de görülebilir. Doðum kontrol hapý gibi düzenleyici ilaçlarýn kullanýlmasý PKOS tanýsýný geciktirebilir.

Androjen adý verilen hormonlar testosteron gibi steroid hormonlardýr ve erkeklerde yüksek miktarlarda bulunurken kadýnlarda çok daha düþük miktarlarda salgýlanýrlar. PKOS hastalarýnda androjen hormonlarý olmasý gerekenden daha fazla miktarlarda bulunur ve bu nedenle erkek tipi tüylenme, sivilce ve hatta erkek tipi saç dökülmesi ortaya çýkabilir. PKO sendromunda yumurtlama bozukluklarýnýn olmasý ve adet düzensizliðinin görülmesinin nedeni ile kýsýrlýðýn bir problem olarak ortaya çýkmasý þaþýrtýcý deðil. Kýsýrlýk, PKOS vakalarýnda %100 bir bulgu deðildir. Hatta bazý hastalar PKOS bulgularýna raðmen düzenli yumurtlayabilirler ve çok kolay gebe kalabilirler. Ancak yine de PKOS gebelikte gecikmelere ve kýsýrlýða yol açan önemli bir etken. PKOS hastalarý genelde gebe kalmak için tedaviye gereksinim duyarlar. Hastalarýnýn yaklaþýk %40'ýnda obezite problemi vardýr. Þiþmanlýk bazý hastalarda tek baþýna diðer belirtileri baþlatabilir. Bu tür vakalarda kilo kaybý saðlandýðýnda sorunlar tamamen ortadan kalkabilir.

Polikistik Over Sendromu belirtileri

Hastalarda genel olarak görülen belirtiler adet düzensizliði, sivilce, yaðlý cilt, tüylenmede artýþ, kýsýrlýk (infertilite) ve kilo artýþý. PKOS tanýsýnýn konmasý için klinik bulgularýn, laboratuar tetkiklerinin ve ultrason incelemesinin bir arada deðerlendirilmesi gerekir.

PKOS tanýsý nasýl konur?

En önemli taný yöntemlerinden birisi vajinal ultrasonografi incelemesi. Ultrasonografide yumurtalýk kenarlarýnda çok sayýda küçük kist saptanýr. Bu kistler sadece birkaç milimetre çapýndadýr ve tek baþlarýna sorun yaratmazlar. Kistlerin kaynaðý geliþen ancak yumurtlama ile atýlmayan folliküllerdir (yumurta içeren kesecikler). Zaman içerisinde bunlarýn sayýlarý artýþ görülebilir.

Polikistik Over (PKO), ultrasonografide yumurtalýklarýn görünüþünü ifade eden bir taným. Polikistik Over Sendromu ile karýþtýrýlmamalýdýr. Pek çok kadýnýn ultrasonografik görüntüsü polikisitk olabilir ancak hormonal deðerler ve klinik tablo tamamen normal bulunur. Genel popülasyonda kadýnlarýn %20'sinde polikistik görünüþlü yumurtalýklar vardýr. Polikistik Over Sendromu (PKOS) ise bir belirtiler grubudur. Hastalýðý yani patolojiyi ifade eder. PKO ve PKOS iki farklý tanýmdýr.

PKOS tanýsýnda kan hormon deðerleri de önemlidir. Kanda androjen düzeylerinin, LH ve FSH oranlarýnýn önemi büyük. LH/FSH oranýnýn 3'ün üzerinde olmasý PKOS lehine bir bulgu. Yine adetin 21. gününde bakýlacak kan progesteron deðerleri yumurtlama olup olmadýðý hakkýnda bilgi verir.

Son yýllarda yapýlan çalýþmalar PKOS ile ensülin hormonu arasýnda iliþki olduðunu gösterdi. Ýnsülin pankreastan salýnan bir hormondur ve hücrelerin glikozu kullanmalarýný saðlar. PKOS'da hücrelerde ensüline karþý bir direnç yani rezistans vardýr. Bu nedenle pankreas durumla baþa çýkabilmek için daha fazla ensülin salgýlar. Bu yüksek dozda ensülin yumurtalýklarý etkileyerek yumurtlamayý engeller ve sonuçta androjenlerde artýþ olur. Ensülin direnci PKOS'lu zayýf kadýnlarýn %30'unda saptanýrken obez kadýnlarda bu oran %75'e kadar ulaþýr.

Uzun dönemdeki riskler

PKOS'un uzun dönemde yaratabileceði sorunlar ve riskler hem ensülin hem de androjen fazlalýðýna baðlýdýr. Yüksek miktarlarda ensülin uzun dönemde Tip 2 diyabet yani þeker hastalýðý riski taþýr. Bu tür diyabet genelde sýký diyet ve aðýzdan alýnan ilaçlar ile kontrol altýna alýnabilir. Kilo sorunu olan, tedavi edilmemiþ PKOS hastalarýnýn %25 - 35'inde, 30'lu yaþlarda Tip 2 þeker hastalýðý ortaya çýkar. PKOS'da görülen hormonal deðiþiklikler tansiyon problemlerini de beraberinde getirir. Ayný zamanda bu hastalarda kolesterol yüksekliði de ortaya çýkar. Her iki durumda kalp hastalýðý açýsýnda yüksek risk faktörleridir.

Uzun süreli adet düzensizlikleri endometrium (rahim içini döþeyen doku) kanseri riskini arttýrýr. Yumurtlama olmadýðý için endometrium üzerinde progestreon hormonu desteði olmaz. Bu nedenle endometrium uzun süre sadece östrojene maruz kalýr. Böylece kanser riski artar.

PKOS tedavi þekilleri

Adet düzensizliði

Daha önce belirttiðimiz gibi PKOS'da yumurtlama problemlerine baðlý olarak düzensiz ve yoðun kanamalara sýkça rastlanýr. Bu nedenle tedavide asýl amaç yumurtlamayý yeniden saðlamak. Bunun yaný sýra yumurtlamayý uyarýcý ilaçlar da kullanýlabilir. Ancak olasý yan etkileri nedeniyle bu tür ilaçlar uzun süreli kullanýlamaz.

Fazla kilolar hem PKOS'lu hem de PKOS olmayan hastalarda adet problemlerine yol açan nedenlerden biridir. Yað dokusunda fazla miktarda östrojen üretilmesi nedeniyle yumurtlama bozukluklarý görülür. Obez hastalarda %5 civarýnda bir kilo kaybý genelde yumurtlamanýn baþlamasý için yeterli.

35 yaþýndan küçük ve çocuk istemeyen hastalarda adetleri düzene sokmak için doðum kontrol haplarý en sýk tercih edilen ilaç grubudur. Ýkinci sýrada ise adetin 15. gününden sonra kullanýlan progestreon ilaçlarý gelir. Her iki ilaç grubu da adetleri düzene sokar.

Ýnfertilite

Yumurtlama bozukluðuna baðlý infertilite problemi yaþayan kadýnlarýn %70'inde sorun PKOS'dur. Bu durum obez hastalarda daha belirgin. Çocuk isteði olan PKOS hastalarýnda ilk planda yapýlmasý gereken kilo verilmesidir.

PKOS hastalarýnda yumurtlamayý uyarýcý ilaçlardan en etkili olaný klomifen sitratýr. Bu ilaç hekim kontrolü altýnda kullanýlýr.

Klomifenin baþarýsýz olmasý durumunda ise iki ana yaklaþým söz konusudur. Bunlardan ilki enjektabl hormonlar ile yumurtalýklarý uyarmak. Daha sonra da aþýlama (inseminasyon) yapmaktýr. Bu tedavi ile %62'ye varan baþarý oranlarý bildirilmiþtir. Bu tedavinin en önemli komplikasyonu ovarian hiperstimülasyon sendromu ve çoðul gebeliklerdir. Tedavi son derece titiz bir yakýn kontrol altýnda ve konuya hakim hekimlerce yapýlmalý.

Ýkinci alternatif ise laparoskopik diatermidir (LOD). Burada laparoskopi ile karýn boþluðuna girilir. Yumurtalýklar koter ya da lazer ile yakýlarak üzerlerinde küçük delikler açýlýr. Tedavinin mekanizmasý bilinmemekle birlikte düzenli yumurtlamayý saðladýðý ve klomifene olan cevabý iyileþtirdiði gözlendi. LOD sonrasý 12 ay içinde kendiliðinden gebelik oranlarý %60 - 80 arasýnda. LOD'un baþarýsý infertilite süresi 3 yýldan az olanlarda ve LH düzeyleri 10'dan fazla bulunanlarda daha iyidir.

Tüylenme

Androjen adý verilen erkeklik hormonlarýnýn fazlalýðýna baðlý olarak ortaya çýkan tüylenme (hirsutism) PKOS'lu vakalarda sýklýkla görülen bir durum. Bazý kadýnlar bunu dert etmezken, bazý kadýnlarda asýl hekime müracaat sebebidir. Bazý durumlarda tüylenme hormonal dengesizliðe baðlý deðil ve yapýsal olabilir. Var olan tüyler tedavi ile yok edilemez bu nedenle bleaching ya da epilasyon gereklidir.

Doðum kontrol haplarý kandaki androjen düzeylerini düþürdüðünden yeni tüy çýkmasýný engelleyebilirler. Bu amaçla en sýk kullanýlan ilaç cyproterone asetat adý verilen bir maddedir. Diðer bazý ilaçlar ile bir arada ya da tek baþýna kullanýlabilir. Hirsutism tedavisi uzun süreli bir tedavi. Baþarý için 8 - 18 ay tedavi gerekebilir. Bunun nedeni kýl büyümesinin yavaþlýðýdýr.

PKOS ile ensülin rezistansý sýklýkla bir arada görüldüðünden PKOS tedavisinde yeni yaklaþýmlardan biri de ensülin duyarlýlýðýný arttýran ilaçlarýn kullanýmý. Bu konuda yeterli sayýda çalýþma olmamakla birlikte ilk sonuçlar baþarý oranlarýnýn oldukça yüksek olduðu yönünde.

Etiketler : ensülin hormonu ,az adet görme sifalý bitkiler ,adet düzensizliði týpdaki adý ,az adet görme bitki ot ,pkos alternatif týp ,

Yazan : admin	Tarih : 13/09/2010	Okunma: 1143	Puan verin 1 - Kötü 2 - Ýdare Eder 3 - Ýyi 4 - Çok iyi 5 - Mükemmel Oyla
Yorum : 0	Facebook da paylaþ	Yazdýr	Reyting : Oy yok! (0kiþi oyladý)

Benzer Konular

Hamile kalamýyorsanýz nedeni Hidrosalpinks olabilir!

Huzursuz Bacak Sendromu

Adet görme düzensizlikleri

Adet Döneminde Beslenme

Çocuðunuzun idrar yapma sorunu varsa böbrek reflüsü olabilir!

Fibromiyalji Sendromu

ADET KANAMASININ ÇOKLUÐU (MENORAJÝ)

Yorum Ekle

Yorumlar

Bu yazý için daha önce hiç yorum yazýlmamýþ!

Diþleri yanlýþ fýrçalamak diþeti çekilmesine yol açýyor

OKULLAR AÇILIYOR YA ÇOCUKLARIMIZIN SAÐLIÐI…!