Dünyada her yýl 3 milyona yakýn insan KOAH [Kronik Obstrüktif Akciðer Hastalýðý) nedeniyle ölmektedir. Ölüme neden olan hastalýklar sýralamasýnda KOAH, þu an 5. sýrada olmasýna raðmen 2030 yýlýnda 3. ölüm nedeni olmasý öngörülmektedir. KadýköyÞifa Kadýköy Hastanesi Göðüs Hastalýklarý Uzmaný Dr. Hakan Solak KOAH hakkýnda bilinmesi gereken en önemli bilgileri veriyor.

KOAH NEDÝR?

KadýköyÞifa Kadýköy Hastanesi Göðüs Hastalýklarý Uzmaný Dr. Hakan Solak, Kronik Obstrüktif Akciðer Hastalýðýnýn [KOAH]; tam olarak geri dönüþümlü olmayan ve genellikle ilerleyici olan hava yolu týkanýklýðý ile karakterize, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalýk olduðunu belirtiyor ve þu bilgileri veriyor; “Uzun süre solunum yolu ile alýnan sigara dumaný ve zararlý gazlara karþý akciðerlerde oluþan iltihabi yanýtla iliþkilidir. Yýllar geçtikçe bronþlarýn ve hava keseciklerinin yapýsý bozulmaya baþlar, bunun sonucunda da bronþlarýn hastalanmasýyla TIKAYICI BRONÞÝT, hava keseciklerinin harabiyeti ve parçalanmasýyla AMFÝZEM ortaya çýkar.”

KOAH GELÝÞÝMÝNDE EN ÖNEMLÝ RÝSK FAKTÖRLERÝ NELERDÝR?

En önemli risk faktörünün sigara içilmesi olduðunu belirten Dr. Hakan Solak, sigara içen her 4–5 kiþiden birinde KOAH ortaya çýktýðýný, ülkemizde en az 5 milyon KOAH hastasý olduðunun tahmin edildiðini ve hastalarýn önemli bir kýsmýnýn hastalýklarýnýn farkýnda olmadýklarýný sözlerine ekliyor. Dr. Hakan Solak ; “ Kiþiler þikâyetleri çok rahatsýz edici olmadýkça doktora gitmemektedir. Oysa ki KOAH, ilerleyici bir hastalýktýr ve sigarayý býraktýktan sonra bile hasarlarýn tamamen ortadan kaybolmasý çok zordur. Ancak sigaranýn býrakýlmasý ile hastalýðýn ilerlemesi yavaþlar, sigara býrakýlmaz ise hastalýk hýzla ilerlemektedir.”

KOAH’IN BELRTÝLERÝ NELERDÝR?

Baþlangýçta öksürük ve balgam çýkarma önceleri sadece sabah görülür, az miktardadýr ve sigara içmenin doðal bir sonucu olarak kabul edildiðinden genellikle önemsenmez. Aslýnda öksürük ve az miktarda balgam çýkarma KOAH’ýn erken habercisi olabilir. Sigara içmeye devam edilirse, hastalýk ilerler, öksürük þiddetlenir ve balgam miktarý artar. Nefes darlýðý hastalýðýn erken dönemlerinde hýzlý yürümede ve merdiven çýkarken ortaya çýkarken, hastalýðýn ilerlemesiyle istirahat de dahi nefes darlýðý ortaya çýkar.

Sigara içen kiþilerde bu þikâyetler ortaya çýktýðýnda hemen bir saðlýk kuruluþuna baþvurulmasý gereklidir. Çünkü erken teþhis ve sigaranýn býrakýlmasý ile bu ilerleyici ve akciðerleri harap eden hastalýktan kurtulmak mümkün olabilir. Bu dikkate alýnmaz ise ilerleyen dönemlerde kandaki oksijen miktarýnýn azalmasýna baðlý olarak baþka önemli rahatsýzlýklar ortaya çýkmaktadýr. Bu rahatsýzlýklar;

- Aþýrý terleme

- Dilde, dudaklarda ve parmak uçlarýnda morarma

- Þiddetli baþ aðrýlarý

- Geceleri uykusuzluk ve gündüz uyuklama

- Unutkanlýk, dikkatsizlik, aþýrý sinirlilik

- Cinsel güçte azalma

- Hazýmsýzlýk, karýnda þiþkinlik ve kabýzlýk

- Eller ve ayaklarda uyuþma, yanma hissi, ellerde titreme

Hastalýðýn daha da ilerlemesi ile kalp yetmezliði geliþir ve ayaklarda ödem (su toplanmasý) baþlar. Kalp yetmezliði geliþen hastalarda nefes darlýðý çok þiddetlenir ve hastalar günlük ihtiyaçlarýný karþýlayamaz hale gelirler. Bu aþamadaki hastalar genellikle sürekli oksijen makinesi kullanma ihtiyacý hissederler.

KOAH NASIL TEÞHÝS VE TEDAVÝ EDÝLÝR?

Sýklýkla 40 yaþ üstü eriþkinlerde nefes darlýðý, öksürük ve balgam þikâyetleri olanlarda ve uzun süreli sigara içimi, tozlu, dumanlý iþyerlerinde çalýþma öyküsü bulunanlarda KOAH’tan þüphe edilmelidir. Teþhis için SOLUNUM FONKSÝYON TESTLERÝ kullanýlarak hava akýmý kýsýtlýlýðýnýn varlýðý saptanmalýdýr.

Tedavinin baþarýlý olmasý için;

1. SÝGARANIN BIRAKILMASI

2. Kirli havalý ortamlardan kaçýnýlmasý,

3. Düzenli ilaç kullanýlmasý gerekir.

Tedavinin temelini sigaranýn býrakýlmasý oluþturmaktadýr. Ýlaçlar bronþlarý geniþletip nefes darlýðýný azaltýr ve uzun süreli kullanýmda akciðerdeki hasarlarý önlerler. Sigarayý býrakmayan kiþilerde ilaçlarýn fazla bir yararý olmamaktadýr. Sigara içmeye devam edenlerde, hastalýða baðlý belirtiler her geçen yýl bir önceki yýldan daha da kötüye giderek, yaþam konforunu bozar ve hayatý ciddi olarak tehdit eder bir hal alýr.