Televizyonun otokontrol üzerindeki etkisi nedir? Televizyon gelisme çagindaki çocuklari nasil etkiliyor. Fazla televizyon seyreden çocuklarin dikkati daha çabuk mu dagiliyor? Tüm sorularini cevabini KadiköySifa Saglik Grubu Pedagoji Uzmani Yaprak Veziroglu verdi!

Beyinde dil gelisimi ve hareket sistemi aynidir. Yürümek için de, konusmak için de beyin ‘siralama’ becerisini kullanir. Nasil yürümek için önce emeklemek, sonra ayaga kalkmak, tutunmadan ayakta durmak, dengeyi saglamak ve adim atmak gibi becerilerin sirayla gelismesi gerekiyorsa, konusmak için de sirayla bazi becerilerin gelismesi gerekir: duymak, duyulan sesleri taklit etmek, heceleme, heceleri birlestirme, kelime söyleme, ve cümle kurma. Örnegin pedal çevirmeden konusma baslamaz, merdiven çikmaya baslamadan tuvalet aliskanligi gelismez. Dolayisiyla kas kontrolü için kullanilan beyin fonksiyonlari, zihinsel becerileri de gelistirir. Gelisimsel koordinasyon bozuklugu, dil gelismesinin de gecikmesine neden olabilir. Kas gevsekligi, konsantrasyon bozuklugu demektir. Bilinir ki dikkat eksikligi olan çocuklarin hem kas koordinasyonu zayiftir (yani geç yürürler, zor dengeyi saglarlar, sakardirlar) hem de konusmalarinda gecikme olabilir. Bu nedenledir ki konusmayan çocuklara yardim ederken fizyoterapi önerilir. ‘Duyu bütünleme terapisi’ olarak da adlandirilan bu yöntemle kaslar gelisirken zihinsel faaliyetler de fayda görür. Özellikle 4 yas alti çocuklar için bu terapi çok faydalidir.

Televizyona gelince. Bu bilgiler isiginda degerlendirirsek, yürümeye yeni baslayan çocuk için gerekli olan en son sey uzun sürelerle sabit kalarak vücut kaslarini kullanmamaktir. televizyonun çocuklari neredeyse ekranin karsisina yapistiran özelligi düsünülürse, sadece yürümeyi geciktirmekle kalmayip konusmayi ve dikkat gibi birçok diger zihinsel beceriyi de olumsuz etkileyecegini söyleyebiliriz.

Lütfen unutmayalim ki çocuklarin bir seyden hoslanmalari, o seyin onlar için faydali veya egitici oldugunu göstermez. Birçok çocuk saatlerce televizyon izlemektedir. Ama yetiskinler mutlaka buna belli sinirlar getirmeli, oturarak geçirilen zamanin yani sira çocuklarin hayatina hareketli faaliyetleri de yeterince sokmalidir.

Ögrenme hem eglencelidir, hem de çok çalisma gerektirir. Yeni yürümeye baslayan çocuklarin bu konuda çok çalismasi gerekir. Motivasyonu artiran sey de çok çalisma, güçlükleri asma ve bunun sonunda kazanilan basaridir. Bunu engelleyen her sey çocugu kisisel basari zevkinden alikoyar. Ayrica zihinlerinin disiplinsiz, düzensiz olmasina yol açar. Oysa arastirmalar gösteriyor ki hayatta basarinin sirri otokontroldür: bir ise yogunlasip disiplinli çalisma (yani odaklanma) ve odagi yani dikkati bozucu engelleyicilerden kendini koruma. Bunlar olmadigi zaman kisi sadece kendine zevk veren seylerle ugrasir, yapmasi gerekenleri tamamlamaz, sabirsiz, çabuk sikilan bir birey olur.

Otokontrol nasil gelisiyor?

Bir kitabi uzun süre okumak otokontrol gerektirir. Basladigini bitirmek de öyle. Çocuk henüz okuyamayacak yastaysa, ona kitabi siz okuyabilirsiniz. Özellikle 1 yastan sonra (hatta önce) çocugunuza kitap okumaya baslamalisiniz. Tabi bunu yaparken sayfalarca yaziyi okumaktan kastedilmiyor. Bir kitabin sayfalarini çevirmek ve resimlerine bakip neler gördügünü anlatmak bu yaslar için yeterlidir. Uzun süre dinleyebilmek otokontrolü artirir.

Televizyon ise otokontrolü zayiflatir. Hizli tempolu çocuk programlarinin beynin gelisim kaliplarini degistirdigini ve ilerde okuldaki konsantrasyonu bozdugunu biliyoruz.