Çekilen aðrý nöbetleriyle günlük hayatý zora sokan çaðýmýzýn çok sýk görülen hastalýðýnda yeni umut Neurofeedback yöntemi

Dayanýlmasý çok zor aðrý nöbetleriyle günlük hayatý zora sokan Migren hastalýðý hýzla artmýþken; Psikiyatrist Dr. Tanju Sürmeli ABD’deyken öðrendiði Neurofeedback yöntemiyle bu hastalýða ilaçsýz olarak alternatif bir yöntem sunuyor.

Çaðýmýzýn stresli ortamýnda hemen hepimizi pençesine alan Migren hastalýðýnda Neurofeedback yöntemi bazý zor vakalarda yardýmcý olabiliyor.

Beynin sýnýrlarýný keþfetmek ve geliþtirmek, geçmiþten günümüze insanoðlunun en büyük hedefleri arasýnda yer alýrken, Dr. Tanju Sürmeli, ABD’deyken öðrendiði Neurofeedback yöntemini, “Beynin Ýyileþtirme Gücü” olarak tanýmlýyor ve Ýstanbul’daki Özel Saðlýklý Yaþam Kliniði’nde baþarýyla uyguluyor.

Neurofeedback’in migrende kullanýmý için kontrollü çalýþmalar ve klinik raporlamalar mevcut. Son 5 yýldýr EEG Biofeedback eðitimi için yapýlan klinik çalýþmalar, bu tekniðin baþ aðrýlarýný dindirmede etkili bir yöntem olduðunu ortaya koymuþtur. Bu konvansiyonel baþ aðrýlarý çoðunlukla “stres baþ aðrýlarý” olarak anýlýr ve ayný zamanda migreni de kapsar. Migren aðrýlarýný ele alacak olursak, EEG Biofeedback eðitimi için 2 çeþidi tanýmlanýr:

1- Regl ve alerjinin tetiklediði aðrýlar,
2- Stresle tetiklenen aðrýlar.

EEG Biofeedback, genelde semptomatik faz sýrasýnda yapýlmasa da ya da yapýlmasý gerekmese de aðrýnýn oluþtuðu an yapýldýðýnda bile anýnda etkisinin görüldüðü araþtýrmalarda belirlenmiþtir. Eegspectrum grubunun deneyimine göre konvansiyonel baþ aðrýsý olan bir kiþi aðrýsýnýn þiddetini yarým saatlik seans sonrasýnda yüzde 50 hafifletebiliyor.

Neurofeedback eðitimi bir öðrenme sürecidir. Saðlanan fayda, beyin eðitildikten sonra aðrý eþiðini yukarýya çekmek ve aðrýyý tetikleyen faktörler oluþtuðu zaman da daha önce hassas olduðu bu faktörlere hassasiyetinin elimine edilmiþ olmasýdýr. Birçok hasta EEG Biofeedback tedavisi sonrasý yýllar sonra bile bir daha migren ataðý yaþamadýklarýný rapor etmiþlerdir. Baþ aðrýlarý için bu oran çok yüksektir. EEG Biofeedback uygulanan hastalarýn yüzde 80’i baþ aðrýlarýnýn tamamen ortadan kalktýðýný rapor etmiþlerdir.

Florida Naples Nöroloji Merkezi kurucusu ve týbbi direktörü Dr. Joseph Kandel ve Amerika Aðrý Ýle Baþ Etme Bölümü’nün Baþkaný Dr. David B. Sudderth’in migren ile ilgili yazdýklarý kitapta, kiþinin bilgisayar monitöründe gördüðü beyin dalgalarýný farkýnda olmadan eðitebildiðini ve bu þekilde bir eðitimle de migren ataklarýnda frekansýn azaldýðýný raporlamýþlardýr.

Migren hastalarý yavaþ kortikal potansiyellerin artan amplitutu ile karakterizedir. Bu çalýþma, çocuk migren hastalarýnda SCP (Yavaþ Kortikal Potansiyelleri) biofeedback eðitiminin tedavi etkisini araþtýrmak için yapýldý. Aurasýz migreni olan kortikal negativitenin düzenlemesini yapamayan 10 çocuk, 10 normal çocuk grubu ile karþýlaþtýrýldý. Anlamlý derecede migrenle geçen gün sayýsý ve baþ aðrýsýnýn diðer parametrelerinde azalma izlendi. Bu feedback tedavisi sonucunda tavsiye edilen sonuç, kortikal uyarýlmanýn eþik regulasyonunun normalizasyonu klinik iyileþmeyi saðlayabilir.

Amerikan Nöroloji Akademisi biofeedback’in migren tedavisinde kanýtlanmýþ bir tedavi yöntemi olduðunu bildirmektedir. Amerikan Nöroloji Akademisi özetle þu raporu sunmuþtur: “Rahatlama eðitimi, rahatlama eðitimiyle beraber termal biofeedback, elektromiyografik biofeedback ve biliþsel davranýþçý terapi, migreni önlemek için kullanýlacak tedavi seçenekleri olarak düþünülebilir. Davranýþçý terapi, migreni önleyici ilaç tedavisiyle beraber kombine kullanýlabilir ama biofeedback migrende kullanmak için tek baþýna ilaçlar kadar etkili bir yöntem. Migren baþ aðrýsýnda biliþsel ve davranýþsal tedavi önerileri arasýnda biofeedback Grade A kategorisinde yer almaktadýr. Grade A delillerin etkililiði kategorisinde çoklu iyi dizayn edilmiþ randomize klinik tecrübeler, direkt olarak tavsiye ile ilintili bulgularýn tutarlý sonuçlar vermesidir.

Migren hastalarýna ilaçsýz bir yöntem sunan Psikiyatrist Dr. Tanju Sürmeli yeni çýkan kitabý “Beynin Ýyileþtirme Gücü”nde de bu süreçleri aktarýyor.

Dr. Tanju Sürmeli’nin kliniðine önce kýzýný getiren, kýzýnda olumlu geliþmeleri görünce kendi sorunlarýndan da bahseden 47 yaþýndaki bayan hasta… “Aþýrý miktarda ani öfke patlamalarý yaþýyorum, kimseye güvenemiyorum, kýzým beni çok üzdü onun tedavi olamamasý beni anne olarak çok üzüyor” diyordu. Hasta öfkesinin derecesini belirtmek için “her an katil olabilirim, katliam yapabilirim, kendimi öldürebilirim” þeklinde bir ifade kullandý. Þikayetleri 2,5 yýldýr devam eden hastanýn kýzýný her an öldürebileceðini, elektrik süpürgesini kafasýna vurup parçalamak istediðini, her þeyden kaçmak istediðini, artýk dayanamadýðýný bu yüzden kendisini de öldürebileceðini söylüyordu.

Doðumunda ve annesinin kendisine hamilelik sürecinde bir problem yaþamayan hasta, 11 yaþýndayken kafasýnýn arka tarafýný duvara çarpýp bilincini kaybetmiþ üzerine kendini kaybetmiþ, bayýlmýþ, kafasý þiþmiþ, ödem olmuþ ve mide bulantýsý yaþamýþtý. 14-15 yaþýnda ilaç içip intihar etmeye çalýþan hasta bunun üzerine 6 gün komada kalmýþtý. Troidi yavaþ çalýþan, migreni olan, çok kýzgýn olduðunda tansiyonu artan, hasta guatr tedavisi için ilaç kullanýyordu. Hastanýn babasý ve eþi çok sinirli, kýzýnda ise þizoafektif bozukluk bulunmaktaydý. Ailede þizofreni teþhisi almýþ uzak akrabalarý bulunuyordu.

Kitabýnda bu vakaya yer veren Sürmeli, hastalýða karþý nasýl zafer elde ettiðini de detaylarýyla anlatýyor.

Hastanýn þikayetlerine bakýlýnca Migren, Depresyon, Geçirilmiþ Kafa Travmasý, Kiþilik Bozukluðu olduðu düþünülen hastaya QEEG, TOVA, MMPI, Rorschach, kan testi ve Beyin MRI istendi. Beyin MRI’ýn da her iki sentrium semiovalede, frontal ak maddede, sentrum semiovalede, birkaç adet nonspesifik gliotik odak ve kortikal atrofi tespit edildi. Yapýlan bu görüþmeden sonra hastanýn elektriksel aktivite düzensizliklerini belirleyebilmek ve Neurofeedback uygulanacaðýndan QEEG uygulamalý Neurofeedback çalýþmalarýný tespit etmek için QEEG’si çekildi. Bu QEEG’yi Nörometrik analiz sisteminde hastanýn kendi yaþýtlarýyla karþýlaþtýrdýðýmýzda geçirilmiþ kafa travmasý, Bipolar bozukluk tavsiye etti. Bipolar bozukluðu olan kadýnlarýn yüzde 27’sinde Migren bulunmaktadýr.

19 NF seansýndan sonra yapýlan görüþmede intihar düþünceleri olmayan hasta uykularýndaki düzensizliðin de azaldýðýný söyledi.

40 NF seansýndan sonra yapýlan görüþmede daha sakin olduðunu, kýzýna eskisi kadar sinirlenmediðini, sinirlendiðinde kendini kontrol edebildiðini söyleyen hasta, artýk kýzýna nefret duymadýðýný, ona güvenmeye baþladýðýný söyledi. 15 gündür baþ aðrýsý olmadýðýný, adet döneminde migren krizini yaþamadýðýný belirten hasta, intihar düþüncelerinin ve baþkalarýna zarar verme isteðinin olmadýðýný dile getirdi.

Neurofeedback tedavisinden 5 ay sonra yapýlan kontrol görüþmesinde hasta problemlerinin tamamen bittiðini aktardý. Yaklaþýk 9 aydýr migren baþ aðrýlarý olmayan hasta, gece 12’den sabah 8’e kadar uyuduðunu, sabahlarý dinç kalktýðýný sözlerine ekledi.

Tedavi öncesi absolute ve relative alpha frontocentral de artmýþ, alpha ve beta hipercoherence bozukluðu tespit edildi. Tedavi ile Hipercoherence bozukluklarýnda belirgin derecede azalma ile alphadaki kýsmi azalma onun þikayetlerinin ortadan kalkmasýný saðladý.

Dokuz Eylül Üniversitesi Týp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Yale Üniversitesi’nde Psikiyatri ihtisasýndayken Sürmeli, “Beynimizde ayrýca bir psikoloji veya ruh merkezi yok, beynimiz her þeyden sorumlu” diyerek, beyni daha iyi öðrenmek için nöropsikiyatri dalýnda uzmanlaþmaya karar vermiþ. Texas Üniversitesi Týp Fakültesi’nde Nöroloji ihtisasýna giden Sürmeli neurofeedback’le tanýþan ve psikiyatride birbirini destekleyen alanlarýn birlikte kullanýlmasýnýn iyi sonuçlar vereceðini düþündüðü için aile terapisi, psikoterapi, kognitif terapi, hipnoz, psikofarmokoloji eðitimlerini alarak tam donanýmlý bir þekilde beynin sýnýrlarýný tanýma yolculuðuna baþlamýþ.

Dr. Tanju Sürmeli neurofeedback yönteminin psikiyatride ilaçlar kadar etkin bir yöntem olduðunu vurguluyor ve þunlarý söylüyor; “Neurofeedback ile tedaviyi seçmek, ilaçlarýn psikiyatride baþarýsýný kabul etmemek anlamýna gelmiyor. Ýlaçlar kadar önemli bir yöntem olan neurofeedback yöntemini Türk psikiyatrisinin de kullanmasý gerektiðine inanýyorum.”

Neurofeedback; biofeedback disiplini çerçevesinde beyin dalgalarýnýn eðitilmesiyle uðraþýr. Nerofeedback tedavi yönteminde amaç; kiþinin EEG’sini seçilen referans bir dataya göre deðiþtirmesini saðlamaktýr. EEG’ler beyin dalgalarýnýn pasif bir kaydýdýr. Neurofeedback beyin eðitimini alacak kiþiye kendi EEG bilgisi verilir.

Tedavi süresince saðlýksýz beyin dalgalarýnýn düþürülüp saðlýklý beyin dalgalarýnýn arttýrýlmasý hedeflenir. NF eðitimi, neuro feedback ekipmaný ile yapýlýr. Neurofeedback tekniðinin temelinde hastanýn seanslarda zihin oyunlarý oynamasý yatar. Hasta, kafasýna yerleþtirilen elektrotlar vasýtasýyla bilgisayar cihazýna baðlanýr. Elektrotlar beyinden gelen elektrik paternlerini ölçer ve ekrana yansýtýr. Beyne herhangi bir elektrik akýmý verilmez.

Bilgisayar tarafýndan saðlanan görsel ve iþitsel feedback sayesinde hastalar yavaþ dalgalarý thetayý deltayý azaltýp hýzlý dalgalarý betayý smr dalgasýný yükseltmeyi öðrenirler. Neurofeedback’ýn en önemli özelliði ilaç kullanýlmadan beyni eðitmesidir, bazý hastalýklarda gerektiði takdirde ilaçlarla beraber kullanýlýr.