Gözlük numarasýndaki hýzlý ve ani artýþlar, bakýlan yerde gölgeler görme, renkleri zor ve soluk algýlama kataraktýn en önemli belirtileridir.

Katarakt kalýcý körlüðe neden olur mu?

Katarakt þeffaf olan lensin, matlaþmaya baþlayarak gözün önünde görme netliðini bozan bir sis perdesinin oluþmasý gibidir. Gözün bölümleri kamera parçalarýna benzer. Gözde de týpký kameralarýn içindeki gibi lensler bulunur. Fotoðraf makinesinin lensi lekeli olduðunda ya da çizildiðinde fotoðrafýn bulanýk olmasý gibi, insan gözündeki katarakt sonucunda da lens saydamlýðýný yitirir. Bu durum görüntüyü bulanýklaþtýrýr ve hastalarda görmede bulanýklara neden olur. Ancak katarakt konusunda bazý yanlýþ anlamalar vardýr. Katarakt göz üzerindeki bir film deðildir ve gözü fazla kullanmamaktan oluþmaz. Ayrýca kalýcý körlüðe ve kansere de yol açmamaktadýr.

Belirtileri nelerdir?

Kataraktýn en önemli belirtisi hastanýn görme fonksiyonlarýnda meydana gelen deðiþikliktir. Bu deðiþiklik uzaðý görememe, yakýný görememe þeklinde olabilir. Ya da daha önce kullanýlan gözlüklerle net görememe biçiminde ortaya çýkabilir. Hasta baktýðý yerlerde gölgeler görüp, renkleri ayýrt edemez. Renkler zor veya mat olarak algýlanýr; özellikle mavi renk konusunda hasta sorunlar yaþar. Bazý hastalarýn geceleri þikayetleri daha da artar; görmede zorluk veya gece körlüðü belirgindir. Gece karanlýðýnda araba kullananlarda ýþýklar etrafýnda renkli halkalar oluþur. Bunlarýn yaný sýra çift görme, þekilsiz ve bulanýk görme, kontakt lens veya gözlük numaralarýnýn sýk sýk deðiþmesi, derinlik hissinin kaybý, göz yorgunluðu ve baþ aðrýsý gibi belirtiler vardýr. Ayrýca bakýldýðý yerde siyah lekeler, gölgeler görme gibi þikayetler bize kataraktý düþündürür.

Kataraktý etkileyen faktörler nelerdir?

Diðer göz rahatsýzlýklarý, þeker, tansiyon gibi bazý hastalýklar kataraktýn ortaya çýkýþýný kolaylaþtýrabilir. Örneðin; yüksek miyopisi olanlarda katarakt daha fazla görülür. Göz tansiyonu olanlarda veya çiftçiler gibi ýþýða maruz kalanlarda katarakt kolay ortaya çýkar. Isý da katarakt üzerinde önemli rol oynamasý sebebiyle; fýrýncýlarda, demir dövme iþiyle uðraþanlarda ya da aþýrý ýsýya maruz kalan mesleklere sahip olanlarda katarakta sýk rastlanýr. Yapýlan araþtýrmalara göre kadýnlarda ve zencilerde katarakt daha fazla görülmektedir.

Göze darbe gelmesi, iðne, çivi, diken batmasý gibi kuvvetli bir travmanýn hemen arkasýndan katarakt geliþebilir. Travmanýn þiddetine göre etkisinde artýþ olur. Eðer travma büyükse katarakt hýzla büyüyebilir.

Normal görme düzeyine sahip görmeyi %100 diye deðerlendirirsek, katarakt oluþtuðu zaman bu oran %10’a düþebilir. Ama bu kataraktýn derecesine göre deðiþir. Bazen görme kaybý %90’da da kalabilir.

Nasýl teþhis edilir?

Öncelikli olarak hasta detaylý bir muayeneden geçirildikten sonra;gözün bütün bölümleri önden arkaya doðru deðerlendirilir. Ýncelemeler en önde bulunan kornea denilen cam tabakanýn incelenmesinden baþlayarak arkasýnda bulunan göz merceðinin incelenmesiyle devam eder. Gözün renkli kýsýmlarý ise ilaçlarla geniþletildikten sonra, göz merceði detaylý olarak muayene edilir. Hastalardaki görme azlýðýnýn altýnda yatan sebepler araþtýrýlarak rahatsýzlýðýn katarakt olup olmadýðý kesinleþtirilir.

Her katarakt hastasý mutlaka ameliyat olmalý mý?

Burada önemli olan kataraktýn kiþinin araba kullanmasýný, gazete okumasýný engelleme durumudur.Bazý hastalarda katarakt sadece %10 görme sorunu olsa bile günlük hayatý etkileyebilmektedir.

Ameliyatta FAKO denilen yöntem kullanýlmaktadýr. Bu tedavinin özelliði; yaklaþýk 3 milimetrelik bir keseden göz içine girilerek özel ses dalgalarýyla çalýþan bir aletle gözün içinde saydamlýðýný kaybetmiþ,sertleþmiþ kataraktýn parçalanmasýdýr. Daha sonra küçük bir çubuk yardýmýyla parçalanan saydam tabakanýn fazlalýðý emilir. Emilme iþleminden sonra içi boþalmýþ bir kese kalýr ve bu keseye katlanabilir, özel mercekler yerleþtirilir. FAKO yönteminin en büyük avantajý erken dönemde görme netliðini saðlamasýdýr.

Kaç çeþit anestezi yöntemi kullanýlmaktadýr?

Genel anestezi, lokal anestezi ve damla anestezi olmak üzere üç çeþit anestezi yöntemi kullanýlýr. Hastalarýmýzýn %90’ýnda çok pratik bir yöntem olan damla anestezi yöntemi kullanýlmaktadýr. Bu anestezi türünde göze damla damlatýlarak gözün uyuþmasý saðlanýr. Bazý hastalarda gözün etrafýna birkaç tane iðne yapýlarak uygulanan lokal anestezi tercih edilir. Daha genç hastalarda ise genel anestezi uygulanmaktadýr.

Ameliyat süresi nedir?

Normal bir FAKO ameliyatý yaklaþýk 15-20 dakika sürmektedir. Ameliyat öncesinde detaylý bir inceleme yapýldýðý için hastalarýn en az yarým günlerini ayýracak þekilde hastaneye gelmeleri gerekir.

Hasta ameliyattan sonra neler yapmalý?

Hastanýn gözü, herhangi bir enfeksiyon riskine karþý ameliyatýn ertesi günü yapýlan pansumana kadar mutlaka kapalý kalmalýdýr. Ameliyattan bir saat sonra hasta kendisini iyi hisseder ise taburcu edilir. Hastanýn ertesi güne kadar herhangi bir ilaç kullanmasýna gerek kalmadan sadece bazý aðrý kesicileri almasý yeterli olur. Taburcu olan hasta bir gün sonra hastaneye gelir ve gözü açýlýr, ilk damlalarý koyulduktan sonra hastaya ilaçlarýný nasýl kullanacaðý hakkýnda bilgi verilir.

Birinci hafta göze, kirli elle dokunulmamasý, sabunlu su kaçýrýlmamasý, gözün þiddetli bir þekilde ovulmamasý gerekir. Ameliyat sonrasýnda gözde meydana gelen sulanmalar göze yakýn bir yerden deðil de yanaktan silinmelidir. Bir hafta boyunca hasta banyo yapmaktan kaçýnmalýdýr.

Kataraktýn baþarý oraný?

Görmenin artýþý, görme derecesine baðlý olarak deðiþmektedir. Hastanýn ameliyat öncesi görmesi çok düþük ise, örneðin %10’a kadar düþmüþ ise ameliyat sonrasý %60-70’lere kadar çýkabilmektedir.