Toplumlarýn eðitim düzeyi yükseldikçe, doðurma oraný azalmaktadýr. Bu, doðum kontrolu ve kürtaj uygulamalarýnýn bir sonucudur. Günümüzde,kadýnlar eskisine göre ilk adetlerini daha erken yaþta görmekte ve cinsel iliþkiye daha erken baþlamaktadýr. Doðum oraný azaldýðý için, (kesin bir korunma yöntemi olmamakla birlikte) emzirme doðum kontroluyla ilgili önemli bir etki de göstermemektedir. Bu nedenle, herhangi bir doðum kontrol yöntemi kullanýlmadýðý takdirde, çocuk sayýsýný sýnýrlandýrmak bugün daha da zordur. Yaygýn olarak kullanýlan doðum kontrol yöntemlerini þu þekilde sýralayabiliriz:

1. Doðum Kontrol Haplarý

2. Uzun etkili doðum kontrol yöntemleri (enjeksiyon,implant vs)

3. Spiral

4. Bariyer yöntemleri (diafram, spermisid, prezervatif vs)

5. Doðal yöntemler (takvim ve çekilme yöntemleri)

6. Cerrahi sterilizasyon (kýsýrlaþtýrma)

Ülkemizde bunlardan hangisinin ne oranda kullanýldýðý hakkýnda yeterince bilgi sahibi deðiliz. Ancak geliþmiþ ülkelerde, en çok kullanýlan yöntem doðum kontrol haplarýdýr; özellikle cinsel yolla bulaþan hastalýklar nedeniyle, son yýllarda prezervatif kullanýmý da artmýþtýr. Daha çok kadýnlarda olmak üzere, her iki cins için de cerrahi kýsýrlaþtýrma yöntemi kullanýmýnda dikkat çekici bir artýþ gözlenmektedir.

Aile planlamasý yöntemlerini þu þekilde de sýnýflandýrabiliriz:

1. Dönüþümsüz yöntemler: Sonradan hiç çocuk istemeyen çiftler için cerrahi kýsýrlaþtýrma yöntemi idealdir. Bunun tekrardan düzeltilmesi mümkündür ama, düþük bir olasýlýktýr. Yan etkilerinin çok az olmasý ve nispeten basit bir yöntem olmasý nedeni ile tercih edilir. Erkek kýsýrlaþtýrmasý, lokal anestezialtýnda 10-15 dakika süren bir iþlemdir. Kadýn kýsýrlaþtýrma iþlemi ise, genelanestezi altýnda laparoskopik yöntemle 15 dakikada yapýlan ve hastanýn ayný gün evine gönderildiði, basit bir cerrahi giriþimdir. Açýk ameliyat (minilaparoto-mi) ile yapýlýrsa hasta birkaç gün hastanede kalabilir. Baþarýsýzlýk oranlarý, erkek sterilizasyonunda % 0.1-0.15, kadýn sterilizasyonunda ise % 0.2 civarýn-dadýr. Yapýlan çalýþmalar, cerrahi yöntemlerle kýsýrlaþtýrýlan kadýnlarda yu-murtalýk kanseri görülme sýklýðýnýn azaldýðýný ortaya koymuþtur. Kýsýrlaþtýrma iþleminin, cinsellik üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmadýðý gösterilmiþ-tir. Adet kanamalarý üzerindeki etki ise, kesin deðildir. Çoðu yayýnda adet kanamalarýnda deðiþiklik olmadýðý bildirilmektedir ama, bazan kanamada artýþ görülmektedir.

2. Dönüþümlü yöntemler: Daha sonra çocuk isteyen çiftlerde uygulanýr. Hastanýntercihine, kullanýma engel oluþturan bir hastalýðýnýn olup olmamasýna ve entellektüel durumuna göre farklý yöntemler seçilebilir. Baþarýsýzlýk oranlarý, bazý yöntemler için hastanýn uygulamadaki baþarýsýna göre deðiþir. Takvim yöntemi % 9-25, çekilme yöntemi % 4-19, kombine doðum kontrol haplarý % 0.1-3, yalnýzca progesteron içeren haplar % 0.5-3, spiral % 0.1-2, cilt altý implantlarý % 0.05, depo enjeksiyonlar % 0.3, spermisidler % 6-26, servikal kep %9-40, diafram+sper-misidler % 6-20 ve prezervatif % 3-14 baþarýsýzlýk riski taþýr. Doðum kontrolunun yetersiz uygulanmasý, kürtaj oranlarýnda artýþa yol açar.Bu, hem halk saðlýðý hem de ekonomik açýdan çok daha fazla maliyet getirir.Ayrýca, giderek yaygýnlaþan cinsel yolla bulaþan hastalýklar da gözönüne alýnarak hastalarýn bilinçlendirilmesi ve özellikle birden fazla partneri olan kiþiler için prezervatif kullanýmýnýn özendirilmesi gerekir